Lesmateriaal · Deceptive Patterns

Patronen & Psychologie

Alle deceptive patterns met de cognitieve principes die ze activeren. Klik op een principe voor uitleg.

Brignull, H., Leiser, M., Santos, C., & Doshi, K. (2023). Deceptive patterns – user interfaces designed to trick you. deceptive.design Benoni, D., & Lavallée, L.-X. (z.d.). Psychology of design: 106 cognitive biases & principles that affect your UX. growth.design/psychology
Misleiden Manipuleren Obstrueren Klik op een blauw principe voor uitleg
Misleiden Informatie verborgen, vervormd of gefaseerd onthuld
Patroon Wat het doet Psychologisch principe
Hidden costs / Drip pricing
Lage startprijs getoond, echte kosten komen pas zichtbaar bij de checkout — nadat de gebruiker al tijd en energie heeft geïnvesteerd.
#5 Anchoring Bias #67 Sunk Cost Effect #1 Hick's Law
Sneaking
Pertinente informatie wordt verborgen of uitgesteld zodat de gebruiker handelt zonder het volledige plaatje te kennen.
#14 Selective Attention #4 Cognitive Load #16 Banner Blindness
Trick wording
Verwarrende, dubbelzinnige of misleidende taal stuurt de gebruiker naar een keuze die hij niet bedoelde te maken.
#4 Cognitive Load #50 Cognitive Dissonance #3 Priming
Visual interference
Informatie wordt visueel verborgen, gecamoufleerd of vervormd in de layout zodat de gebruiker het over het hoofd ziet.
#13 Visual Hierarchy #12 Von Restorff Effect #19 Contrast
Disguised ads
Reclame ziet eruit als een interface-element of organische content, zodat de gebruiker er onbewust op klikt.
#16 Banner Blindness #33 Mental Model #3 Priming
Comparison prevention
Prijzen en features worden zo verpakt dat eerlijk vergelijken onmogelijk wordt — de gebruiker kan geen weloverwogen keuze maken.
#1 Hick's Law #68 Decision Fatigue #5 Anchoring Bias
Manipuleren Feiten kloppen, maar de presentatie stuurt via biases en emotie
Patroon Wat het doet Psychologisch principe
Fake scarcity
Een nepindicatie van beperkte voorraad of populariteit zet de gebruiker onder druk om snel te beslissen.
#31 Scarcity #65 Loss Aversion #77 Hyperbolic Discounting
Fake urgency
Een nepcountdown of tijdsbeperking dwingt de gebruiker tot een snelle beslissing die hij bij meer tijd niet zou nemen.
#65 Loss Aversion #77 Hyperbolic Discounting #68 Decision Fatigue
Fake social proof
Nepreviews, fabricated testimonials of activiteitsmeldingen misleiden de gebruiker over de echte populariteit of kwaliteit.
#30 Social Proof #85 Bandwagon Effect #42 Authority Bias
Preselection
De meest winstgevende optie staat al aangevinkt bij het laden van de pagina — de gebruiker moet actief iets veranderen om anders te kiezen.
#63 Default Bias #66 Commitment & Consistency #8 Fitts's Law
Confirmshaming
De opt-out knop is geformuleerd als zelfkritiek of verlies — "Nee, ik wil geen korting" — zodat de gebruiker zich schuldig voelt bij een legitieme keuze.
#65 Loss Aversion #10 Empathy Gap #23 Framing
Nagging
Herhaalde, opdringerige prompts onderbreken de taak van de gebruiker totdat hij uit vermoeidheid toegeeft.
#69 Reactance #68 Decision Fatigue #44 Variable Reward
Obstrueren Makkelijk in, bewust moeilijk uit
Patroon Wat het doet Psychologisch principe
Hard to cancel / Roach motel
Inschrijven kost 2 klikken, opzeggen is een hindernisbaan van meerdere stappen, afleiding en retention-aanbiedingen.
#67 Sunk Cost Effect #8 Fitts's Law ↩ #1 Hick's Law ↩
Hidden subscription / Forced continuity
Een gratis proefperiode loopt stilletjes over in een betalend abonnement — zonder herinnering, zonder expliciete toestemming.
#63 Default Bias #64 Investment Loops #66 Commitment & Consistency
Obstruction
Barrières en extra stappen maken het moeilijk om informatie op te vragen, instellingen te wijzigen of je account op te zeggen.
#4 Cognitive Load #68 Decision Fatigue #51 Goal Gradient ↩
Forced action
Om het eigenlijke doel te bereiken moet de gebruiker iets ongewensts doen — een account aanmaken, data delen of een nieuwsbrief accepteren.
#69 Reactance #66 Commitment & Consistency #67 Sunk Cost Effect
Geen patronen gevonden voor deze zoekopdracht.
Toegepast in